Η πρώτη εντύπωση που αποκομίζεις από το σχέδιο δράσης του ΥΠΕΧΩΔΕ για την αντιμετώπιση της αέριας ρύπανσης είναι θετική καθώς ορισμένα μέτρα έχουν ενδιαφέρον και χαρακτηρίζονται από καινοτομία. Όμως από μία προσεκτική ανάγνωση του σχεδίου διαπιστώνεται ότι τα μέτρα δεν εντάσσονται σε ένα ολοκληρωμένο σχεδιασμό αλλά έχουν σχεδιασθεί με αποσπασματικό τρόπο, γεγονός που -δυστυχώς- ακυρώνει και αυτά τα μέτρα που θα είχαν δυναμικό.

1. Τα μέτρα δεν συνοδεύονται από τεκμηρίωση με το απαιτούμενο βάθος. Για παράδειγμα, σε ποιο ρυθμό ανανέωσης του στόλου των ΙΧ αυτοκινήτων στοχεύουν, πόσο εκτιμάται ότι θα τροποποιηθούν τα οχηματοχιλιόμετρα ανά ημέρα και ποιες μετατοπίσεις στον κυκλοφοριακό φόρτο αναμένονται και, τέλος, ποιοι είναι οι ποσοτικοί στόχοι για τη μείωση των αερίων ρύπων, συνολικά αλλά και ανά αέριο ρύπο χωριστά.

2. Τα μέτρα επικεντρώνονται για μία ακόμη φορά στα αυτοκίνητα αγνοώντας ότι η άμεση προτεραιότητα πρέπει να είναι η ενίσχυση των μέσων μεταφοράς και ο περιορισμός της χρήσης των Ι.Χ.

3. Τα μέτρα προτείνονται τη στιγμή που εξακολουθούν να αγνοούνται τα ρυθμιστικά σχέδια των πόλεων, προεξάρχοντος αυτού της Αθήνας. Η άναρχη επέκταση μιας πόλης -που σημαίνει ότι η οικιστική της ανάπτυξη δεν υποστηρίζεται από μέσα μαζικής μεταφοράς- είναι τελικά αυτή που πολλαπλασιάζει τις μετακινήσεις με ΙΧ αυτοκίνητα.

4. Τα τέλη κυκλοφορίας καθορίζονται -και αυτό είναι αναμφίβολα θετικό- με βάση την περιβαλλοντική επιβάρυνση που προκαλεί κάθε όχημα.

Όμως είναι αρνητικό να μην συνυπολογίζεται και το μέγεθος του. Και αυτό γιατί ένα όχημα μεγάλου κυβισμού καταλαμβάνει λόγω του μεγέθους του περισσότερο δημόσιο χώρο και έτσι επιδεινώνει τις συνθήκες κυκλοφορίας.

5. Προτείνεται, κατ αντιστοιχία του Μητροπολιτικού Δήμου Λονδίνου και για όποιους δήμους το κρίνουν απαραίτητο, ο πράσινος δακτύλιος στον οποίο το δικαίωμα εισόδου καθορίζεται ανάλογα με την περιβαλλοντική επιβάρυνση του κάθε οχήματος. Η υιοθέτηση δακτυλίου στους δήμους μίας πόλης με διοικητικό κατακερματισμο, λ.χ. αυτού της Αθήνας, προκαλεί εύλογη ανησυχία, αν όχι εφιάλτες.

6. Η υιοθέτηση συστήματος χρέωσης εισόδου των οχημάτων μπορεί να αποκλείσει πολίτες από περιοχές της πόλης, αν της εφαρμογής του δακτυλίου δεν προηγηθούν εναλλακτικές λύσεις, όπως η δημιουργία χώρων στάθμευσης και μετεπιβίβασης και η ενίσχυση τοπικών λεωφορειακών γραμμών. Επισημαίνεται ότι το κόστος διοδίων στο Λονδίνο -για την είσοδο στο δακτύλιο- ανέρχεται σε περίπου 12 ευρώ την ημέρα, ενώ έντονη είναι η κριτική για την απόδοση του μέτρου!

7. Προτείνεται η αντικατάσταση του στόλου των οχημάτων, χωρίς όμως οικονομικά κίνητρα. Αρα το σχέδιο του ΥΠΕΧΩΔΕ έγινε ερήμην του υπουργείου Οικονομίας και του υπουργείου Μεταφορών, όπως άλλωστε αποδείχθηκε και από την ψυχρή υποδοχή του σχεδίου από τις πολιτικές ηγεσίες των δύο αυτών υπουργείων.

8. Αν και είναι ορθή η υποχρεωτική αλλαγή των καυστήρων πετρελαίου με καυστήρες φυσικού αερίου εντός διαστήματος 3 ετών από τη διέλευση αγωγού, είναι παράδοξο να μην προσφέρονται κίνητρα. Με τη σημερινή οικονομική δυσπραγία των νοικοκυριών, το πρόβλημα καθίσταται ιδιαίτερα σημαντικό.

9. Αν και είναι ορθή η εισαγωγή καθαρών τεχνολογιών στις βιομηχανίες, το ΥΠΕΧΩΔΕ παραδέχεται ότι μόλις το 1/3 των αναθεωρημένων κοινών υπουργικών αποφάσεων έγκρισης περιβαλλοντικών όρων για τη βιομηχανία έχει εγκριθεί. Το χρονοδιάγραμμα για την έκδοση των υπολοίπων ΚΥΑ θα έπρεπε να συνοδεύει τα μέτρα.

10. Το σχέδιο θα έπρεπε να περιλαμβάνει μέτρα για την ενίσχυση του πρασίνου και την αύξηση των ελεύθερων χώρων στις πόλεις. Καταλήγοντας επισημαίνεται ότι η αέρια ρύπανση -τουλάχιστον σε ό,τι αφορά συγκεκριμένους ρύπους- «καλπάζει» σε ορισμένες ελληνικές πόλεις και εμφανίζεται με απειλητικό τρόπο σε πολλές άλλες. Όταν ένα πρόβλημα αφορά στην υγεία των πολιτών, πίστωση χρόνου για ασκήσεις επί χάρτου δεν υπάρχει.